Еден психијатар објасни како негативните мисли влијаат на мозокот и зошто е важно да се прекине тој образец
Негативноста ја ослабува нашата меморија, ја намалува отпорноста на стрес и нè прави емоционално нестабилни.
Дали некогаш сте се запрашале дали вашите мисли оставаат траги подлабоки од вашето моментално лошо расположение? Верувањето дека песимизмот и грижата се само минлива состојба на умот може да биде погрешно.
Невронауката придонесува за ова, откривајќи ја вистинската вистина: начинот на кој размислуваме во реално време ја менува физичката структура на мозокот. Негативните ментални обрасци буквално го ставаат нашиот фронтален лобус, контролниот центар на мозокот, во режим на спиење, правејќи нè поподложни на стрес, болка и вознемиреност. Сепак, добрата вест е дека овој процес не е еднонасочна улица.
Негативните мисли го ослабуваат нашиот фронтален лобус
Познатиот психијатар Даниел Амен ги сподели резултатите од неодамнешна студија во која беа анализирани скенирања на мозокот на луѓе кои се борат со анксиозност. Она што го откриле го оспорува општоприфатеното мислење дека мислите се само минливи ментални настани. Истражувањата покажуваат директна врска помеѓу негативното размислување и функцијата на мозокот, влијаејќи на сè, од нашата способност да се концентрираме до интензитетот на физичката болка што ја чувствуваме.
Слабост на фронталниот лобус
Истражувачкиот тим на Амен проучувал речиси две илјади луѓе со анксиозност за да види како постојаните негативни обрасци на размислување влијаат на мозочната активност. Резултатите биле многу јасни – колку почесто лицето се препушта на негативни мисли, толку е послаба функцијата на фронталниот лобус на мозокот.
Фронталните лобуси се еден вид контролен центар на мозокот. Тие ни помагаат да останеме фокусирани под притисок, да ги регулираме емоционалните реакции, да донесуваме информирани одлуки и да го смируваме нервниот систем кога сме под стрес. Тие исто така играат клучна улога во регулирањето на чувството на болка.
Врска со анксиозност и депресија
Кога активноста на фронталниот лобус се намалува, мозокот станува пореактивен, лесно се расејува и е почувствителен на стрес.
Студијата покажа неколку интересни модели кај луѓе со изразен негативен начин на размислување. Тие имале помал проток на крв во фронталниот лобус, што е силно поврзано со зголемена анксиозност, депресија, наметливи мисли и емоционална нестабилност. Намалена активност е забележана и во фронталните, темпоралните и париеталните делови на мозокот, региони клучни за когнитивна контрола и регулирање на емоциите.
Во исто време, одредени области на малиот мозок беа поактивни од вообичаено, што укажува дека мозокот се обидува да компензира за послабата функција на фронталниот лобус со зголемена загриженост и постојана будност. Учесниците со изразени негативни обрасци на размислување, исто така, покажаа послаба меморија, послаба регулација на стресот и помала психолошка отпорност.
Маѓепсаниот циклус на негативни мисли
Ова истражување се вклопува и во пошироката работа на Амен за надежта и среќата. Во паралелни истражувања, покажано е дека луѓето кои пријавуваат ниски нивоа на надеж или задоволство од животот имаат многу сличен модел – намалена активност на фронталниот лобус. Со други зборови, мозокот станува помалку способен да го смири сопствениот внатрешен алармен систем, што создава маѓепсан круг од кој е тешко да се излезе.
Тој циклус изгледа некако вака: негативните мисли ја намалуваат активноста на фронталниот лобус, што ја влошува регулацијата на емоциите, ги зголемува чувствата на болка и вознемиреност, а потоа создава повеќе негативни мисли. Кога фронталните лобуси се забавуваат, поголемо влијание презема таламусот, дел од мозокот што делува како еден вид сензорна порта. Потоа секоја непријатна сензација станува поинтензивна, а стресот се доживува посилно од вообичаеното.
Можно е свесно да се зајакнат деловите од мозокот одговорни за смиреност, јасност и емоционална стабилност.
Пет начини за градење отпорност
Добрата вест е дека процесот не е неповратен. Мозокот е исклучително пластичен, што значи дека може да се менува и да се прилагодува во текот на животот. Токму затоа е можно свесно да се зајакнат деловите од мозокот одговорни за смиреност, јасност и емоционална стабилност.
Еден од начините, истакнува познатиот психијатар, е негативните мисли да се гледаат како научни хипотези, а не како апсолутни вистини. Кога ќе се појави песимистичка мисла, корисно е да застанете и да се прашате: Дали оваа мисла е вистинита? Дали е корисна? Дали постои друг начин да се погледне на оваа ситуација? Таквиот ментален „чекор назад“ ги активира фронталните лобуси и ја прекинува автоматската спирала на негативност.
Надежта, исто така, игра важна улога. Таа не е само емоција, туку и состојба на мозокот што го поддржува здравјето на фронталниот лобус. Активностите што создаваат чувство на напредок – поставување мали цели, учење нови вештини или планирање за иднината – ги зајакнуваат невронските патишта поврзани со оптимизмот.
Негативните мисли исто така можат да ја зголемат болката, па затоа управувањето со вашата ментална состојба станува исто толку важно како и грижата за вашето тело. Техники како што се свесно дишење, кратки вежби за заземјување или стабилна дневна рутина му помагаат на нервниот систем да препознае чувство на сигурност и да спречи стресот да се претвори во физичка напнатост.
Експертите ја нагласуваат важноста на основните животни навики. Фронталните лобуси најдобро функционираат кога имаме доволно сон, стабилно ниво на шеќер во крвта и кога избегнуваме супстанции што ја забавуваат нивната активност – како што се алкохолот или канабисот.
Новитетот во секојдневниот живот е подеднакво важен. Учењето нови работи го активира и зајакнува фронталниот лобус. Може да биде ново хоби, спорт што бара координација, како тенис или бадминтон, или дури и едноставна промена на рутата за време на утринската прошетка.
Сето ова води до еден интересен заклучок: нашите мисли имаат многу поголема моќ отколку што често мислиме. Тие не само што го обликуваат нашиот поглед на светот, туку буквално го менуваат начинот на кој мозокот ги обработува емоциите, ги толкува физичките сензации и реагира на животните предизвици.
Негативноста секогаш ќе биде дел од животот, но не мора да владее со нашиот внатрешен свет. Кога ги набљудуваме нашите мисли со допир на љубопитност, наместо автоматски да ги прифаќаме како факт, не само што го менуваме расположението. Градиме мозок кој е поотпорен, избалансиран и подобро способен да го поддржи нашето ментално и физичко здравје на долг рок.
